Türkçe




HÝPERAKTÝVÝTE

 
Ýzlenme 2072


DÝKKAT EKSÝKLÝÐÝ HÝPERAKTÝVÝTE BOZUKLUÐU

Dikkat eksikliði hiperaktivite bozukluðu (DEHB) aþýrý hareketlilik , dikkat sorunlarý ve istekleri erteleyememe belirtileriyle ortaya çýkan psikiyatrik bir bozukluktur. Bir çocukta , gençte veya eriþkinde DEHB var denebilmesi için bu belirtilerin yedi yaþýndan önce bulunmasý , normal bir kiþide olandan çok daha þiddetli düzeyde görülmesi gereklidir. Yani aþýrý hareketlilik , dikkat daðýnýklýðý ve isteklerini erteleyememe belirtileri kiþinin günlük yaþamýný etkileyecek boyutta olmalýdýr.

 

Dikkat eksikliði Hiperaktivite Bozukluðu olan çocuklar 3 ayrý grupta yer almaktadýr:

 

1-) Hem dikkat hem aþýrý hareketlilik-dürtüsellik sorunlarý olanlar;

2-) Sadece dikkat sorunlarý olanlar

3-) Sadece aþýrý hareketlilik-dürtüsellik sorunlarý olanlar.

 

Burada öncelikle bu ana belirti gruplarýnýn anlamý kýsaca belirtilecektir. Tablo 1 de ise bu ana belirti gruplarý içerisinde yer alan özellikler sýralanacaktýr:

AÞIRI HAREKETLÝLÝK:

Çocuklar eriþkinlere göre daha canlý ve hareketlidir. Ancak bu hareketlilik çocuðun kendi yaþýtlarýyla karþýlaþtýrýldýðýnda belirgin düzeyde daha fazla olduðunda aþýrý hareketlilikten söz edilir. Ayrýca bu hareketlilik,oyun,anaokulu ve okul gibi günlük iþlevlerde çocuk, aile veya öðretmenler için sorun oluþturduðunda aþýrý hareketlilik diye nitelendirilir.

DÝKKAT SORUNLARI:

Dikkatin bir noktaya toplanabilmesinde güçlük,dýþ uyaranlarla dikkatin çok kolay daðýlabilmesi,unutkanlýk,eþyalarýný veya oyuncaklarýný sýk sýk kaybetme ve düzensizlik gibi belirtiler dikkat sorunlarý bulunduðunu gösterir.
 

DÜRTÜSELLÝK:

Acelecilik,istekleri erteleyememe , sorulan sorulara çok çabuk yanýt verme, baþkalarýnýn sözlerini kesme ve sýrasýný beklemekte güçlük çekme gibi özellikler dürtüsellik sorunlarý bulunduðunu düþündürür.
 

Tablo 1:

Dikkat Eksikliði Hiperaktivite Bozukluðunun belirtileri:

Aþýrý hareketlilik ve dürtüsellik belirtileri:

Aþýrý hareketlilik:

1-) Çoðu zaman elleri,ayaklarý kýpýr kýpýrdýr ya da oturduðu yerde kýpýrdanýp durur.

2-) Çoðu zaman sýnýfta ya da oturmasý beklenen diðer durumlarda oturduðu yerden kalkar.

3-) Çoðu zaman uygunsuz olan durumlarda koþuþturup durur ya da týrmanýr. (ergenlerde ya da eriþkinlerde öznel huzursuzluk duygularý ile sýnýrlý olabilir)

4-) Çoðu zaman,sakin bir biçimde,boþ zamanlarý geçirme etkinliklerine katýlma ya da oyun oynama zorluðu vardýr.

5-) Çoðu zaman hareket halindedir ya da bir motor tarafýndan sürülüyormuþ gibi davranýr.

6-) Çoðu zaman çok konuþur.

 

Dürtüsellik:

1-) Çoðu zaman sorulan sorularýn soru tamamlanmadan önce cevabýný verir.

2-) Çoðu zaman sýrasýný bekleme güçlüðü vardýr.

3-) Çoðu zaman baþkalarýnýn sözünü keser ya da yaptýklarýnýn arasýna girer (örneðin,baþkalarýnýn konuþmalarýna ya da oyunlarýna burnunu sokar.)

 

Dikkat Eksikliði Belirtileri:

1-) Çoðu zaman dikkatini ayrýntýlara veremez,okul ödevlerinde,iþlerinde ya da diðer etkinliklerinde dikkatsizce hatalar yapar.

2-) Çoðu zaman üzerine aldýðý görevlerde ya da oynadýðý etkinliklerde dikkati daðýlýr.

3-) Doðrudan kendisine konuþulduðunda çoðu zaman dinlemiyormuþ gibi görünür.

4-) Çoðu zaman yönergeleri izlemez ve okul ödevleri,ufak tefek iþleri ya da iþyerindeki görevleri tamamlayamaz

5-) Çoðu zaman üzerine aldýðý görevleri ve etkinlikleri düzenlemekte zorluk çeker.

6-) Çoðu zaman sürekli mental çabayý gerektiren görevlerden kaçýnýr,bunlarý sevmez ya da bunlarda yer almaya isteksizdir.

7-) Çoðu zaman üzerine aldýðý ya da etkinlikler için gerekli olan þeyleri kaybeder (örneðin oyuncaklar,okul ödevleri,kalemler,kitaplar ya da araç gereçler)

8-) Çoðu zaman dikkati dýþ uyaranlarla kolaylýkla daðýlýr.

9-) Günlük etkinliklerde çoðu zaman unutkandýr.

 

TEDAVÝ:

Ýlaç tedavileri ve psikoterapiden söz edilmektedir. DEHB tedavisinde psikososyal ve týbbi giriþimleri içeren çok yönlü tedavi yaklaþýmý gerekmektedir. Psikososyal giriþimler aile,okul ve çocuk üzerine yoðunlaþabilir. Aileye yönelik giriþimlerde DEHB ile ilgili bilgilendirme yapýlýr,destekleyici gruplar,tedaviler önerilir. Amaç çocuðun ev içi yýkýcý davranýþlarýný azaltmak yanýnda, ebeveynlerin baþetme konusunda kendilerine güvenlerini arttýrma ve aile içi sorunlarý azaltmaya da yöneliktir. Aile içi patolojilerin tanýnýp ele alýnmasý saðlanýr.

Genel olarak DEHB’nun ilaçla tedavisinde ilk seçilen ilaçlarýn uyarýcýlar olduðu kabul edilmektedir. Ancak tek baþýna ilaç tedavisinde baþarý oraný düþüktür. Bu çocuklarda bir çok yöntemin ayný anda uygulanmasý daha etkili olmaktadýr. Bireysel psikoterapi,davranýþlarý düzenlemeye yönelik davranýþçý biliþsel tedaviler,aileye danýþmanlýk ve eðitim ile ayný anda bulunan bazý öðrenme bozukluklarýnýn ele alýnmasý önerilmektedir. Ýlaçla ilgili bilgilendirme ve tedaviye yönelik kaygýlarýnýn konuþulmasý ilaç tedavisinin baþarýsýný arttýracaktýr. Okula yönelik yaklaþýmlar ders baþarýsýnýn artmasýný hedeflemelidir. Bunun yaný sýra sýnýf içi davranýþlar ve arkadaþ iliþkileri de önemlidir. En uygun konum çocuðun ön sýralarda oturtulmasýdýr. Belirtiler önemli sorunlara neden olabilecek þiddette olmadýkça,bu çocuklarýn normal sýnýf ortamýnda eðitimlerini sürdürmeleri saðlanmalýdýr. Bazý durumlarda özel eðitim gerekebilir. Çocuða yönelik giriþimlerden bireysel psikoterapi ile eþlik eden depresyon,düþük benlik saygýsý,kaygý ve diðer belirtiler tedavi edilir. Dürtü ve öfke denetimine yardýmcý olunur,sosyal gruplar içinde sosyal becerileri düzeltilir Yaz tatili için programlar düzenlenir. Bu dönemde hem akademik,hem de sosyal iliþkiler,davranýþlar ve bireysel çalýþma üzerinde durulur.


20/06/2021 Gün Ortalama:53  Bugün27 ziyaret var  Sitede 2 Kişi var  IP:3.236.98.69